pORADY PRAWNE

Małżeńska intercyza

Zawarcie małżeństwa wywołuje skutki nie tylko w sferze osobistej, ale i majątkowej. Stosunki majątkowe w małżeństwie mogą się opierać na wspólności ustawowej lub małżeńskiej umowie majątkowej, czyli tzw. intercyzie.
Wybór należy do małżonków, ale mogą go dokonać jeszcze przed ślubem. W takiej sytuacji umowa ta zacznie obowiązywać, gdy strony faktycznie zawrą małżeństwo.
Intercyzę zawiera się w formie aktu notarialnego. Celem intercyzy jest odstąpienie od wspólności ustawowej i określenie przez małżonków, w sposób dobrowolny, zasad przynależności poszczególnych składników majątkowych do majątku wspólnego lub do majątków odrębnych. Może to polegać na umownym rozszerzeniu lub ograniczeniu zakresu majątku wspólnego, albo wprowadzeniu rozdzielności majątkowej. Małżonkowie nie mogą natomiast uregulować swoich stosunków majątkowych w sposób nieprzewidziany przepisami kodeksu rodzinnego.

Przykład

Nie można wprowadzić ustroju majątkowego nieznanego kodeksowi rodzinnemu, ustroju zawierającego elementy różnych typów ustroju, przyjąć ustroju umownej wspólności o charakterze mieszanym (częściowo ograniczającego, a częściowo rozszerzającego majątek wspólny), przyjąć ustroju "własnego pomysłu", modyfikować zasad odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zobowiązania jednego z małżonków itp.
Intercyza może przewidywać rozszerzenie wspólności majątkowej aż do granic wspólności ogólnej, polegającej na tym, że wszystkie przedmioty należące do małżonków będą wspólne. Umowne ograniczenie wspólności ustawowej polega natomiast na tym, że małżonkowie mogą wyłączyć z zakresu dorobku określone rodzajowo składniki majątkowe.

Przykład

Można postanowić, że majątkiem wspólnym nie będą dochody z majątków odrębnych.
Umowne ograniczenie wspólności nie może doprowadzić do tego, że majątek wspólny przestanie istnieć.
Na drodze intercyzy może też powstać rozdzielność majątkowa. Rozdzielność może obowiązywać małżonków od chwili zawarcia małżeństwa (jeśli zdecydują się na intercyzę przed ślubem) lub w trakcie małżeństwa. W pierwszej sytuacji młoda para po zawarciu małżeństwa pozostaje przy swoich majątkach odrębnych. Pobrane przez każde z nich wynagrodzenie za pracę lub za inne usługi świadczone osobiście należą do tych majątków. Także dochody z majątków odrębnych pozostają własnością każdego z małżonków. W przypadku intercyzy o rozdzielności majątkowej, zawartej już w czasie trwania małżeństwa, małżonkowie przestają tworzyć majątek wspólny i stają się podmiotami dwóch majątków odrębnych. Każde z nich zachowuje majątek odrębny istniejący przed zawarciem umowy oraz udział w majątku wspólnym.
Jeśli młoda para nie zdecyduje się na intercyzę, to z mocy samego prawa z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między nimi wspólność ustawowa. Wspólność - o ile małżonkowie nie zdecydują inaczej - istnieje przez cały czas trwania małżeństwa.
Intercyzę można bowiem podpisać także dopiero po ślubie. Wspólność kończy się również z chwilą ustania małżeństwa (bez względu na przyczynę ustania), zniesienia jej przez sąd, ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków, jak też orzeczenia separacji.

Intercyza a PIT

Jedną z zalet wspólności majątkowej jest możliwość wspólnego rozliczania się z podatku PIT. Małżonkowie podlegający obowiązkowi podatkowemu mogą być - na wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym - opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów, jeśli istnieje między nimi wspólność majątkowa i pozostają w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy. Podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków. Każda wspólność majątkowa (także ta uregulowana w intercyzie) pozwala na wspólne rozliczanie się małżonków z podatku PIT. Nie jest bowiem istotny zakres przyjętej przez małżonków wspólności - może być ona zarówno rozszerzona, jak i ograniczona. Przywilej wspólnego opodatkowania będzie wyłączony jedynie w razie istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej i to w jakimkolwiek okresie roku podatkowego.


Podstawa prawna
. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 ze zm.).
. Ustawa z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. nr 36, poz. 180 ze zm.).
. Ustawa z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (t.j. Dz.U. z 1963 r. nr 59, poz. 328 ze zm.).